25 marca 2023
25 marca 2023
23 marca 2023
17,4 °C nowy rekord temperatury maksymalnej w 2023.
25 marca 2023
Rekord średniej temperatury dobowej 2023 w Płocku z 1 stycznia nie pobity!
Można
badać średnie dla różnych okresów. Skoro mamy wyliczone z 8 pomiarów
średnie temperatury dla każdego dzionka, to możemy badać średnie tych
średnich. Średnia roczna temperatura ani na chwilę nie chce zejść
poniżej zera. średnia 30-to dniowa czyli miesięczna od 28 grudnia
powyżej zera. Oczywiście średnia tygodniowa najczęściej powyżej zera.
Na
wykresie widać że odchylenia temperatury okupują w zdecydowanej
większości obszar powyżej zera. Płyniemy na Titanicu a orkiestra gra.
17
marca 2023, średnia roczna +1,4 °C, średnia miesięczna +2,2 °C, średnia
tygodniowa +2,4 °C. Na podstawie średniej rocznej można wyliczyć
ocieplenie stuletnie, które wynosi teraz +3,7 °C o czym dokładniej w
następnym odcinku. Wiadomo liczyć można dużo i na wiele sposobów, byle
to miało sens.
Opracowanie własne na podst danych: IMGW i meteomodel.pl
Arkusz źródłowy
(w ramkach zabaw umysłowych)
Każdy ma swój kalendarzyk ja ich mam krocie.
Cóż takiego jest w tych krateczkach? Na podstawie ogromnej ilości
pomiarów z lat 1951-2016 dzielnie wyliczono średnią temperaturę dobową
dla każdego dnia w mieście Płocku. Codziennie na bieżąco liczymy średnią
temperaturę dobową w Płocku. Różnica między wieloletnią średnią a
pomiarem dla danego dnia to anomalia, bardziej prosto odchylenie. I te
anomalie mamy w krateczkach.
Zatem z kalendarza możemy wyczytać,
że 1 stycznia 2022 roku średnia dobowa temperatura (8 pomiarów co 3
godziny) była o 9,6 °C wyższa od średniej dla tego dnia z lat 1951-2016.
I tak dzień po dniu. Już widzicie że w ten sposób dowiadujemy się jaki
był miesiąc styczeń, tu akurat 3,5 °C cieplejszy i cały rok, tu
cieplejszy o 1,44 °C. 61% dni w 2022 roku miało dodatnią anomalię.
Potem
rok po roku całość układa się w wieloletnie trendy. Ponieważ
przeanalizowałem w życiu setki tysięcy wykresów w poszukiwaniu trendów,
to wyobraźnia i doświadczenie podpowiadają mi co dalej robić z tymi
danymi i powstają w umyśle, niekiedy na arkuszach ogromne ilości analiz.
Zatem kontynuacja serialu gwarantowana.
Opracowanie własne na podst danych: IMGW i meteomodel.pl
Arkusz źródłowyBardzo subiektywne odczucie i ocena to ciepło-zimno. Dlatego przerywanymi liniami narysowaliśmy jaka była średnia temperatura danego dnia roku, w okresie do 1951 do 2016 roku. Na ten wykres nanosimy bieżące temperatury i przynajmniej matematycznie potrafimy ocenić sytuację. Jeśli temperatura jest powyżej normy (średniej) do mamy anomalię (różnicę) ujemną i odwrotnie.
Wczoraj jak widać na wykresie, średniodobowa temperatura była niższa od normy o 1,3 °C, anomalia ujemna ale nie wielka. Temperatura maksymalna była tylko 0,1 °C niższa od normy, za to minimum mieliśmy 3,7 °C poniżej normy. Ciut chłodnawo, ale nie odbiegliśmy znacznie od normy tego dnia.
Opracowanie własne na podst danych: IMGW i meteomodel.pl
Zaczęło się tak niewinnie. Usiadłem do kompa żeby podsumować pogodowe lato w Płocku. No niestety znowu pojawiły się przeszkadzające myśli: ale jakie lato, znasz wiele formuł na określenie pór roku, którą wybrać i dlaczego? Gdy zgłębiałem astrologię i geomancję tybetańską odkryłem 9 różnych dat określających Nowy Rok i podobnie różnych definicji pór roku. Ludzie żyli z tym długo i szczęśliwie, co szkoła i klasztor to swoje terminy.
Opowiastka równie dobrze mogłaby się zacząć: złapał diabeł Polaka, Chińczyka, Rosjanina i Niemca i powiedział, że puści tego który wymyśli najlepszą formułę na określenie pór roku, pozostałych zaś w smole ugotuje razem z ... (tu wpisz osobę, która prosiła byś jutro odkurzył mieszkanie).
To zaczynamy. Pamiętajcie, że pory roku to tylko koncepcja, nikt ich nie widział, nie dotknął. Mogą one obrać przeróżną formę, znam kraje gdzie pory roku dzieli się na deszczową i suchą zapominając o temperaturze, bo prawie całym rokiem jest +32 C +/- 2 C i to w dzień i w nocy, właśnie się tam wybieram na zesłanie.
Poniżej mamy wykres obrazujący średnią temperaturę dobową z 65 lat dla poszczególnych dni roku, nie wygładzałem. Minimum wypada na 24 stycznia i wynosi -2,7 C, zaś maksimum wypada na 3 sierpnia i wynosi 19 C.
Pory roku mamy dzięki temu, że Ziemia wykonuje mnóstwo przedziwnych ruchów cyklicznych, wokół Słońca, własnej osi i wile innych. Przyjmijmy, że dla pór roku dwa pierwsze są najważniejsze. Pochylenie osi obrotu w stosunku do elipsy, po której Ziemia wykonuje roczny obrót wokół Słońca sprawia, że nie jest nudno jak na Księżycu i prawdopodobnie, że w ogóle mamy warunki graniczne by zaistniało życie w znanej nam formie ... , jeszcze, bo robimy wszystko, żeby to zepsuć.
Na początek obowiązująca w kraju nad Wisłą klasyka. Ktoś szukał twardych punktów astronomicznych dzielących rok równo i do tego będących kamieniami milowymi w tym galimatiasie. Znalazł bardzo dobrze, co pół roku mamy moment kiedy Słońce świeci idealnie prostopadle do równika i wtedy mamy początek jesieni i wiosny, także co pół roku Słońce maksymalnie oświetla jedną z półkul i wtedy mamy początek lata i zimy. Na dodatek wszystkie te momenty dzielą idealnie rok na czworo. Zatem skroiliśmy garniturek, teraz zakładamy go na temperaturowe ciało.
Przyznam nie pasuje mi ten garnitur. Po pierwsze dobrze byłoby gdyby początek i koniec lata były zbliżone temperaturowo, a tu mamy początek lata +16,7 C, szczyt szczytów w +19,0 C, koniec lata 12,2 C, różnica 4,5 C. Podobnie zima taka niesymetryczna zaczyna się przy -0,9 C, dołek dołków w -2,7 C, kończy przy +2,6 C. Ewidentnie pory roku są opóźnione w stosunku do temperatury. Faktycznie temperaturowa zima zaczyna się w trakcie astronomicznej jesieni, temperaturowe lato zaczyna się gdy astronomiczna wiosna trwa w najlepsze itd. Koncepcja pór roku dobrze osadzana w astronomii, licho w meteorologii.
Chińska koncepcja pór roku oparta jest na tych samych datach astronomicznych. Tylko Chińczycy poniekąd bardziej logicznie założyli, że te punkty przesilenia będą wyznaczać środek pory roku. Zatem lato nie zaczyna się 22 czerwca, ale ma w tym dniu swoją kulminację czyli środek. takoż jak pozycja Słońca. Cudnie & logiczne, nieprawdaż?
I jeszcze drobny szczegół napomnę. Chińczycy nie uznają ostrego przejścia pomiędzy porami roku. Zostawiają sobie 9 dni przed i 9 dni po granicy pór roku, jako okres przejściowy tzw. 'dojo'. Jest to okres niezwykle istotny z punktu widzenia chińskiej medycyny i cyklu przemian, którego jeszcze nikt mi nie wytłumaczył tak bym zrozumiał jego istotę. Liczę, że kiedyś znajdę kogoś kto sam rozumie te przemiany i mi je wytłumaczy. Mam szczęście do mistrzów i nauczycieli, także spokojny jestem o przyszłość.
No i jak leży chiński garniturek na płockim temperaturowym ciele? O ile miałem pretensje do dopasowania w poprzednim modelu, to ten powinienem skreślić i pominąć. Ale nie zrobię tego i pozachwycam się troszeczkę.
Po pierwsze widać, że i zima i lato kończą się w czasie przesilenia temperaturowego. Wiosna zaczyna się od razu po rocznym minimum temperatury, co oznacza początek wzrostu temperatury, zaś początek jesieni następuje zaraz po maksimum temperatury czyli rozpoczyna jej spadki. Jak dla mnie, granice zima-wiosna i lato-jesień, to czas przemian, odwrócenie trendu. Zachwycony jestem.
Wyciągamy z szafy kolejny garnitur, skrojony jest bardzo prosto. Opieramy się na naszym kalendarzu, każda pora roku to trzy kalendarzowe pełne miesiące. Zaczynamy: zima to grudzień, styczeń, luty; wiosna to marzec, kwiecień, maj, i tak do końca roku.
Podział mi dosyć znajomy. Przypomniałem sobie, jak moja narzeczona z początkiem września opłakiwała lato i łapała jesienną handrę, po prostu w jej ojczyźnie dokładnie takie pory roku obowiązywały. Pamiętam nie tak dawną aferę podczas polskiej zimowej wyprawy w Himalaje. Miała się zakończyć jakimś zimowym wejściem na coś tam, a tu Rosjanin członek wyprawy ostatniego dnia lutego wyrwał się przed szereg i samowolnie bez pozwolenia ruszył na szczyt. Po prostu dla niego następnego dnia rozpoczynała się wiosna i już. Nikt jakoś nie komentował tego aspektu tego wybryku.
Oniemiałem z zachwytu. Teraz już wiem czemu ten model został ochrzczony mianem 'meteorologiczne' pory roku. Zima prawie idealnie schowała się poniżej 0 C z obu stron. Podobnie lato prawie idealnie pokryło wartości powyżej +15 C. Cóż więcej potrzeba? Proszę pakować, płacę & biorę ten garnitur. Ma on jeszcze jedną zaletę, jest oparty na pełnych miesiącach zatem ławo go będzie statystycznie zestawiać obrabiać, bez zbędnych dodatkowych wyliczanek. Dane miesięczne są elegancko powyliczane w meteomodel.pl, można brać i zestawiać do woli.
Nowe pory roku oznaczyłem jaskrawymi kolorami i mamy przepiękny łowicki wzorek. Rzuca się podobieństwo do modelu meteorologicznego. Praktycznie to wiosna i jesień zostały rozbite na 3 pory każda. Z racji podobieństwa ten model też mi się bardzo podoba. Zachwyca, że opierając się na różnych granicach czasowej i temperatury otrzymaliśmy prawie identyczną strukturę pór roku.
Literat zamęczył by was tysiącem słów aby opisać różne modele pór roku, Ja jestem wyrozumiały i zawarłem wszystko w poniższej tabeli.
Pominąłem i teraz nadrabiam niezwykle ciekawą klasyfikację pór roku. Zrobiłem to świadomie lub nieświadomie, bo nie obejrzymy jej w świetle danych z Płocka. Nigdzie nie spotkałem opisów fenologicznych zebranych w Płocku.
Słowniczek:
Wiosna, lato, jesień zima ... i wiosna.
W następnym odcinku zaczną się schody bo będziemy naciągać garnitur nie na dane uśrednione z wielu lat, tylko na dane z ostatnich 12 miesięcy, może nie być tak gładko.
Mówimy o bieżącym roku, który zaczął się 1 stycznia 2021 i skończy się 31 grudnia 2021. To ważne ustalić dokładnie o czym mowa, bo może ktoś mieć na myśli ostatnie 365 dni i też to będzie rok.
Temperatura rzecz względna i tajemnicza, trudno ją pojąć, no ale do rzeczy, spróbujmy odpowiedzieć na tytułowe pytanie.
Jesteśmy w tym szczęśliwym położeniu, że w Płocku-Trzepowie usytuowane jest obserwatorium, stacja meteo IMGW, która mierzy, zlicza i wysyła co godzinę paczkę pomiarów. Temperatur mierzy wiele rodzajów myślę, że najlepiej wziąć pod lupę średniodobową, żadna inna nie do tak obiektywnego obrazu. Ludzie pasjonują się maksami minimami, ale to tylko jeden punkt w ciągu dnia i bazowanie na nim może być zwodnicze. Dokładnie nie wiem jak IMGW liczy średnią, może sumuje pomiary godzinowe i wyciąga średnią, a może robi to z większą lub mniejszą częstotliwością?
Mamy to szczęście , że człowiek prowadzący blog meteomodel.pl systematyzuje i udostępnia wiele danych, które IMGW zebrał od 1951 roku. Jeśli miałbym porównywać to jest to równie zacna , ale o wiele większa robotą jaką robił Michał Rogalski raportując sytuację covidową w Polsce. I tak na początek przyjrzymy się raportowi, z którego zasilimy nasze dane o Płocku.
Fragment raportu do pobrania z bloga meteomodel.pl
Raport dzień po dniu w 27 kolumnach opisuje nam pogodę. Dzisiaj zajmiemy się temperaturą średnią dobową czyli dwóm kolumnom z literką 't'. Temperaturę średnią dobową już mniej więcej intuicyjnie i matematycznie rozumiemy, a co kryje sie pod słowem Anomalie? Anomalie to najprościej różnice lub odchylenia od stanu przyjętego za średni, przeciętny, normalny.
Jeśli przyjrzymy się opisowi raportu to szybko wyczytamy, że w naszym przypadku porównujemy dane do średniej z okresu 1951-2016. Czytamy z pierwszego wiersza z danymi, że 16-tego sierpnia, średnia dobowa temperatura wynosiła 21.9 C, zaś anomalia tej temperatury wynosi 4,1 C. Oznacza to dokładnie, że procesor wyliczył średnią dobowych temperatur ze wszystkich 16-tych sierpni od 1951 do 1916 roku, porównał z 21.9 C i okazuje się że jest ona wyższa o 4.1 C od tej wyliczonej średniej.
Anomaliami będziemy posługiwać się bardzo często. Ważne jest wiedzieć do jakiego okresu nas anomalia porównuje. To anomalie często będą nam mówiły obiektywnie jak jest, ciepło, zimno, czy może gdzieś po środku. Bardzo często wszystkie pojęcia kiedyś przyjęte z obcych języków ciut nas wprowadzają w błąd. Anomalia kojarzy się z czymś odmiennym, innym, ciut niepokoi, a to tylko zwykłe odchylenie od normy.
Inny procesor wykonał nam pieczołowicie wykres, na którym widzimy na żółto narysowaną średnią temperaturę dobową z lat 1951-2016 dla każdego dnia w roku, na zielono jest narysowana temperatura dobowa dla każdego dnia w 2021 roku. Zatem obiektywnie przyjmujemy, że gdy jesteśmy powyżej żółtej linii to jest ciepło, poniżej jest zimno.
Wartość naszej żółtej linii czyli średniej okresu bazowego, referencyjnego, odniesienia, itp. wyliczyłem z danych. Temperatura odjąć jej anomalia i otrzymujemy średnią.
To teraz do średniej temperatury dobowej dołożymy temperaturę minimalną i maksymalną. Przy takiej ilości detali lepiej będzie oglądać wykres w arkuszu kalkulacyjnym, staram się zawsze podać link, jeśli zapomnę proszę pisać.
Temperatury: średnia. maksymalna i minimalna dla Płocka w 2021.
W następnym odcinku spojrzymy na anomalie temperatury w rónżych ujęciach i okresach, raczej krótkich, w dalszych odcinkach spróbujemy wyłowić trendy zmiany klimatu.
Nie pracowałem jeszcze nad formą i wyglądem bloga, sukcesywnie będę go rzeźbił.
